Kernen

Het dorp Banholt (Banneth, te Bannet) is gelegen aan de verbindingsweg van Mheer over Reijmerstok naar Gulpen. Centrum van het dorp is het driehoekig plein (den Schapendries/de Pley) aan het einde van de Dalestraat. In 1874 werd hier begonnen met de bouw van een eigen kerk. Van oorsprong is Banholt een puur agrarische nederzetting. Een bijzondere gebeurtenis op de jaarkalender van Banholt is het binnenhalen en plaatsen van de St. Gerlachusden op zaterdag voor Pinksteren.

Bemelen is een klein rustiek dorp aan de rand van de gemeente Eijsden-Margraten en vooral bekend om zijn natuurreservaat De Bemelerberg. Hier vinden wandelaars prachtige vergezichten en mysterieuze mergelwanden. Vroeger werd in deze streken veel mergel gewonnen voor bijvoorbeeld de woningbouw.

Cadier en Keer kent, zoals het gehele gebied van de gemeente Eijsden-Margraten en van Limburg, een eeuwenoude historie. De oorspronkelijke historische kern van Cadier en Keer heeft zich ontwikkeld langs de Limburgerstraat, Kerkstraat en Dorpstraat; langgerekte aders in oostelijke en westelijke richting. Het oudste historische gebouw is de kerktoren.

Aan de rand van het Savelsbos ligt Eckelrade, een klein kerkdorp met bijna 580 inwoners. Het is een typisch Zuid-Limburgs dorp met vele monumentale boerderijen en een omgeving die sinds eeuwen is gevormd en gemaakt door landarbeiders.

De Maas komt bij Eijsden ons land binnen’. Ons maasdorp Eijsden ligt dan ook aan de Belgische grens, ten zuiden van Maastricht. Ongetwijfeld bent u al eens eerder in Eijsden geweest. Bewust of onbewust, tijdens uw vakantierit naar het verre Zuiden. Eijsden is de plaats, waar in de jaren zeventig de bekende televisieserie "Dagboek van een herdershond" werd opgenomen. Midden in het beschermd dorpsgezicht van de kern Eijsden, met zijn gezellige terrassen en restaurants, ligt een plein met de naam ‘Vroenhof’. Het voet- en fietsveer tussen Eijsden en Lanaye (België) ligt hier nabij het Bat – Diepstraat.

Gronsveld is een plaats in het westelijke deel van de gemeente Eijsden-Margraten. Bezienswaardig is onder andere het kasteel en de Sint Martinuskerk uit 1700 en de Torenmolen van Gronsveld net buiten het dorp. Het gedeeltelijk in Gronsveld gelegen Savelsbos is een voor natuurliefhebbers vrij bekende toeristische locatie.

De oorspronkelijke historische kerk van Margraten (patroonheilige H. Margarita) is zoals in meer Limburgse dorpen, ontstaan op een splitsing van wegen, waar zich in de loop der tijd een driehoekig plein vormde. Deze driehoekige vorm, waaraan de kerk is gelegen en waarop de waterpomp is geplaatst, beantwoordt aan de kenmerken van "een dries". Eén van de meest karakteristieke en bekende plaatsen in Margraten is wel het Amerikaans kerkhof dat elk jaar ruim vijfhonderdduizend bezoekers trekt. Meer informatie over deze begraafplaats kunt u elders op deze website vinden.

Mariadorp is in 1913 gesticht, het werd opgebouwd tijdens de Eerste Wereldoorlog als een arbeiderswijk met witgeschilderde woningen bij een zinkwitfabriek wat nog steeds te zien is aan de typische bouwstijl. Het dorp bestaat uit zeven korte zijstraten van de oude rijksweg Maastricht – Luik.

Mesch is het zuidelijkst gelegen kerkdorp van Nederland. Dit pittoreske dorp is gelegen aan het riviertje de Voer dat zijn oorsprong vindt in het nabijgelegen Belgische Sint-Pietersvoeren en kenmerkt zich door oude monumentale boerderijen en holle wegen, omringd door hoogstam boomgaarden, meidoornhagen en heuvels.

Mheer is ontstaan op een plateau tussen twee omvangrijke droogdaluitlopers. De gebieden in Mheer, waaraan de ontstaansgeschiedenis van de kern nog is af te lezen, worden in de toekomst aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Het gaat daarbij om het kasteel- en kerkcomplex, alsmede de beide oorspronkelijke bebouwingskernen ten noorden en zuiden daarvan.

Noorbeek, gelegen langs de grens met België, is een typisch kerkdorp, dat van oudsher behoorde tot het land van Daelhem (België) dat tot circa 1080 zijn zetel had in 's - Graven-
voeren (B). Het dorp is waarschijnlijk in de 11e eeuw ontstaan door ontginning van het beboste beekdal. Noorbeek - afgeleid van het riviertje de Noor - wordt als 'Nortbech' voor het eerst genoemd in 1144 in de Annales Rodensus.

Oost-Maarland is een klein kerkdorp, westelijk gelegen tussen de autosnelweg A2 en de Maas en ligt circa 3 kilometer ten noorden van de kern Eijsden en circa 7 kilometer ten zuiden van Maastricht.

Voor de watersportliefhebber biedt de Maas en zijn oevers rondom Oost-Maarland tal van recreatieve mogelijkheden, zoals sportvissen, wandelen, zwemmen en zeilen. Aan de Kasteellaan bevindt zich een fraaie jachthaven.

In Rijckholt, gelegen aan de rand van het Savelsbos bevindt zich diep verscholen in dit bos het oudste (6.000 jaar) archeologisch en industrieel monument van Nederland, nl. een vuursteenmijn. Rijckholt heeft tevens een eigen kasteel en een voormalig zustersklooster uit 1912, genaamd ‘Immaculata’ dat in 1912 werd gesticht door de zusters ‘Dominicanessen’. Vanaf 1923 werd dit uitgebouwd tot een complex voor de ‘Zusters onder de Bogen’ uit Maastricht (St.-Carolus Borromeus).

Het kerkdorp Scheulder (Schuller, Schuiler) is gelegen aan de oude verbindingsweg van Maastricht naar Aken, een reeds in de Romeinse tijd bestaande heerbaan. Het dorp dankt zijn naam aan een gasthuis, waar behoeftige vreemdelingen konden "schoelen" oftewel schuilen.

Sint Geertruid is ontstaan rond het jaar duizend, toen vanuit Breust (eigendom van het Luikse kapittel van Sint Martinus) een expeditie naar het plateau trok om daar bomen te kappen om ruimte voor bewoning te scheppen. De kern van Sint Geertruid is in 1987 door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Dit vanwege de schilderachtige, karakteristieke uitstraling en de typisch Zuid-Limburgse geschiedenis.