Noorbeek eerste Icoonlandschap van Nederland

Maandag 16 april 2018

Een nieuwe landelijke eervolle titel voor een historisch cultuurlandschap

Tijdens het opzetten van de Brigida-den op zaterdag 14 april 2018 is het landschap rondom Noorbeek uitgeroepen tot het eerste Icoonlandschap van Nederland. Mooie erkenning en waardering van de Vereniging van het Nederlands Cultuurlandschap, terwijl het landschap hier misschien wel het meest on-Nederlands aandoet met zijn glooiingen, graften, hellingbos, hoogstamfruit, meidoornheggen en met het beekje van de Noor dat even over de grens afwatert op de Voer.

De naam cultuurlandschap komt tot uitdrukking dat het een door mensenhanden gecultiveerd landschap is dat in beweging met de seizoenen culturele tradities voortbrengt. De traditie van het Den-halen is daar een sprekend voorbeeld van. Aan het begin van de ontluikende lente wordt in een lang lint van levende paardenkrachten een altijd groene boom gehaald en geplant in het hart van het dorp. Van oorsprong een heidens vruchtbaarheidsritueel om de vruchtbaarheid van het land, het vee en de jeugdigen zelf af te dwingen. De boom in Noorbeek is gekerstend door hem aan de heilige Brigida op te dragen, patrones van het vee die enge ziektes weghoudt. Landschap, natuur, cultuur, traditie, de kerk, saamhorigheid en plezier komen hier samen.


Eén met het landschap

Toen in 1634 een den naast de kerk werd opgezet was dat niet bedoeld om een culturele traditie te stichten, maar deden de voorvaderen dat als een daad van hoop en onmacht. Als offer om een vruchtbare oogst en een vruchtbare veestapel af te dwingen bij de hogere machten en krachten. In een tijd dat je afhankelijk was van de opbrengsten van het land die afhankelijk waren van het weer en het uitblijven van ziekten.

In 1634 was dat icoonlandschap al eeuwenlang gecultiveerd, in cultuur gebracht, omgeploegd om er levensmiddelen op te telen. Granen voor brood, bieten voor vee, gras voor melk en fruit als smaakmaker. Onze voorvaderen leefden van het land, leefden op het land en waren één met het landschap. De culturele traditie van het den-halen (die inmiddels een plaats heeft gekregen op de nationale inventaris van het beschermd immaterieel erfgoed) laat die verbondenheid met het landschap mooi zien. De versierde paarden die de trots van de boer en het dorp zijn, trokken ooit de ploeg om het land te cultiveren en de kar om de oogst binnen te halen.

Bijna alle elementen van toen zijn er vandaag de dag nog steeds: de den, de dennekar, de trekpaarden, de kerk, de jonkheid en natuurlijk het bier en het plezier. Maar één element is bijna verdwenen: degene die zijn paard koesterde alsof zijn leven ervan afhing, die achter de ploeg liep en letterlijk krom van het werken liep. Juist ja, de boer. Ook de boer hoort thuis in het Nederlands cultuurlandschap. Het bekroonde landschap is het product van zijn noeste handenarbeid dat opnieuw in de prijzen valt. Maar de boer zelf krijgt die prijs of waardering meestal niet, tegenwoordig wordt hij eerder afgeschilderd als de boeman die het landschap kwaad aan doet. Onterecht, maar wel iets om over na te denken. Nationale prijzen worden toegekend aan een van oorsprong boerentraditie als het den-halen en aan het met boerenhanden gecultiveerde cultuurlandschap, maar de boer zelf zien we niet meer staan in zijn eigen land.

Waarom Icoonlandschappen?

Nederland kent geen nationaal beleid (meer) ten aanzien van Nationale Landschappen . De in 2004 door het toenmalig Ministerie van VROM als zodanig aangewezen gebieden maken sinds 2011 geen deel meer uit van het nationale regeringsbeleid. Hoewel veel provincies de Nationale Landschappen hebben overgenomen, is er veelal geen budget om deze te onderhouden. Daarmee is een betreurenswaardig einde gekomen aan de nationaal gedragen status van deze landschappen.

Als antwoord op deze ontwikkeling is de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap gestart met de campagne ‘Icoonlandschappen’. Een initiatief bedoeld om gebieden met een onomstreden iconische waarde voor het Nederlands cultuurlandschap te belonen met de waardering die zij verdienen; een erkenning die deze prachtige gebieden voor heel Nederland op de kaart zet. De onderscheiding dient daarmee tevens als aansporing om ook in de rest van ons land respectvol met het landschap om te gaan.

De Vereniging Nederlands Cultuurlandschap werkt bij de toekenning van de Icoonlandschappen samen met lokale partijen die ieder op hun eigen manier en in hun eigen discipline bijdragen aan wat het gebied uniek maakt. Lees meer over Icoonlandschappen >>


Bron: www.icoonlandschappen.nl

Gemeentehuis Margraten (Op afspraak)

  • Amerikaplein 1, 6269 DA Margraten
  • Vanmiddag: 17.00 - 19.00 uur
  • Morgen: 9.00 - 12.00 uur

Servicepunt Eijsden (Op afspraak)

Receptie KCC Margraten