Mheer - Mhaer

​Mheer is ontstaan op een plateau tussen twee omvangrijke droogdaluitlopers. De gebieden in Mheer, waaraan de ontstaansgeschiedenis van de kern nog is af te lezen, worden in de toekomst aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Het gaat daarbij om het kasteel- en kerkcomplex, alsmede de beide oorspronkelijke bebouwingskernen ten noorden en zuiden daarvan.

Wanneer het huidige dorp Mheer is ontstaan is niet duidelijk. Wel zijn er resten gevonden die erop duiden dat al ruim voor onze jaartelling mensen in dit gebied woonden. Voor het eerst wordt melding gemaakt van dit kerkdorp in de 11e eeuw. Zoals gebruikelijk in de loop der eeuwen verruilde Mheer nogal eens van eigenaar. Dan was het weer een zelfstandigheid, dan weer viel het onder Spaans bezit, dan was het weer een heerlijkheid.

Het dorpsgebied van Mheer bestaat feitelijk uit een noordelijke en een zuidelijke kern met daartussen het grondgebied van het kasteel Mheer en de parochiekerk. De kasteelplaats en de kerk nemen van oudsher een dominante positie in. De oude dorpsbebouwing heeft zich mede als gevolg van het grootgrondbezit van de kasteelheren van Mheer (ten westen en oosten van het kasteel) in het noorden geconcentreerd bij de put op de kruising van de Duivenstraat met de Rondelenstraat en de Leemstraat.

Zuidelijk van het kasteel heeft zich het andere deel van Mheer ontwikkeld, in het dal waar Stallestraat, Steegstraat en Papenweg uitlopen op de Dorpsstraat. Het noordelijk deel van het dorp, rond de Bovenste Hof, is altijd extensiever bebouwd geweest dan het zuidelijk deel, waar het Schepenhuis was gelegen.

De weg van Sint Geertruid naar Noorbeek heeft oorspronkelijk tussen kerk en kasteel gelopen ter plaatse van de huidige droge gracht. Dit is onder andere op te maken uit de positie van de naastgelegen hoeven in de Duivenstraat en het feit, dat de voorgangster van de huidige kerk met de ingang naar het kasteel was gericht.

Voor de agrarische en burgerbouw in het noordelijk en zuidelijk deel van Mheer vormt de ontwikkeling in de 18e eeuw de aanzet. Deze ontwikkeling, in de vorm van verdichting langs de oude straatpatronen, gaat door tot in de jaren zestig. Dan begint men met het ontwikkelen van het gebied Jonge Hagen (tegenover de kerk van de H. Lambertus) met voornamelijk vrijstaande woningen.

De gebieden in Mheer, waaraan de ontstaansgeschiedenis van de kern nog is af te lezen, worden in de toekomst aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Het gaat daarbij om het kasteel- en kerkcomplex, alsmede de beide oorspronkelijke bebouwingskernen ten noorden en zuiden daarvan. Globaal het gebied vanaf het kasteel in noordelijke richting tot aan Duivenstraat 19/14 en Rondelenstraat 14 en vanaf het kasteel in zuidelijke richting tot aan Papenweg 11/4, Dorpsstraat 50a, Stallestraat 30 en Steegstraat 23.

Naast dit toekomstig beschermd dorpsgezicht telt de kern Mheer ook nog 39 rijksmonumenten en 5 panden, die zijn aangewezen tot gemeentelijk monument.

Het kasteel van Mheer bestond reeds in de veertiende eeuw. In 1314 werd het al vermeld als 'stenen huis'. Het muurwerk in vuursteen en gelegd in een visgraatverband doet zelfs denken aan de negende eeuw. De adellijke familie De Loë is sinds 1668 eigenaar en bewoner van dit landgoed. De vroegere burcht is vermoedelijk als lichttoren in gebruik geweest langs de Romeinse weg. Boven de poort prijkt een grote steen met het wapen van Imstenraedt-Mheer en het jaartal 1612. In de 17e eeuw werd het kasteel verbouwd en in de 20e eeuw werd het complex uitgebreid met een vleugel en werden de topgevels voorzien van trapgevels.Ook een achthoekig traptorentje werd aangebouwd.

Ook Mheer is een bruisende kern met een sterk verankerd verenigingsleven en veel gevoel voor traditie. Tijdens de Kasteelfeesten die elk jaar worden georganiseerd wordt het kasteel voor een paar dagen opengesteld voor het publiek. Tijdens de rest van het jaar is het in privaat bezit (eigenaar is Baron de Loë) en niet toegankelijk voor bezoekers. Rond het feest van de H. Hubertus (3 november) wordt door de ruiters en amazones van Jachtvereniging Soestdijk rond het kasteel een vossenjacht gehouden. Een prachtig en kleurig schouwspel. Een ander bekend feest in Mheer is het jaarlijkse 'päölke-howwe' door de schutterij dat gehouden wordt op bronkdinsdag, de dinsdag in de eerste week na Pinksteren.

Gemeentehuis Margraten (Op afspraak)

  • Amerikaplein 1, 6269 DA Margraten
  • Vandaag geopend tot 12:00
  • Morgen: 09:00 - 12:00

Servicepunt Eijsden (Op afspraak)

Receptie KCC Margraten