Sint-Geertruid - Segietere

sint-geertruid

​Sint-Geertruid is ontstaan rond het jaar 1.000, toen vanuit Breust (eigendom van het Luikse kapittel van Sint Martinus) een expeditie naar het plateau trok om daar bomen te kappen om ruimte voor bewoning te scheppen. De kern van Sint-Geertruid is in 1987 door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Dit vanwege de schilderachtige, karakteristieke uitstraling en de typische Zuid-Limburgse geschiedenis.

De wordingsgeschiedenis van Sint Geertruid begint rond het jaar 1.000, toen vanuit Breust (eigendom van het Luikse kapittel van St. Martinus) een expeditie naar het plateau trok om daar bomen te kappen om ruimte voor bewoning te scheppen. Toen genoeg grond was vrijgemaakt werd een heuvel opgeworpen, waarop een houten kerkje werd geplaatst. Rond de kerk verschenen enkele boerderijtjes met vijf hectare landbouwgrond. Sint Geertruid begon met een 25-tal inwoners.

Rond 1200 vond uitbreiding plaats naar de huidige Eindstraat en Dorpstraat en het houten kerkje werd al snel vervangen door een stenen kerk. De kerk was een dochterkerk van de Martinuskerk van Breust, waar de inwoners van Sint Geertruid ook terecht moesten voor de sacramenten. Deze lange afstand deed hen in 1222 de Bisschop van Luik verzoeken om Sint Geertruid tot zelfstandige parochie te verheffen. En dat verzoek werd ingewilligd.

Het gehucht Herkenrade ontstond een eeuw later door toedoen van de Eijsdenaren. Tot aan de Franse tijd werd Sint Geertruid ook aangeduid als Breust op de Berg en Herkenrade als Eijsden op de Berg. In 1157 krijgen zeven inwoners van Breust toestemming om op het plateau een nieuwe nederzetting te stichten en die noemen ze naar hun geboorteplaats: Bruisterbosch. Tot 1828 bleven Sint Geertruid en de gehuchten deel uit maken van de heerlijkheden, later de gemeenten Breust en Eijsden. In 1828 werd Sint Geertruid een zelfstandige gemeente en dat tot 1982, toen deze kern onderdeel werd van de gemeente Margraten.

Dominant in het dorp gelegen is de St. Gertrudiskerk - genoemd naar de heilige Gertrudis van Nijvel - uit de 11e eeuw. Ondanks de vele veranderingen door de jaren heen heeft deze oorspronkelijke Romaanse kerk haar charme weten te behouden. In het schip bevinden zich de resten van een kleine 11e-eeuwse basiliek. Daarnaast is er het 'Steenen Huis' dat op de plaats staat van de vroegere Poorthof is gebouwd. De Poorthof wordt vanaf 1450 in de archieven vermeld en moet tot een van de oudste boerderijen van het dorp hebben behoord en een rijke historie hebben gekend. Deze Poorthof is later grootschalig verbouwd en in 1644 wordt deze genoemd onder de naam Scheversteenenhuys. Scheversteen is een andere benaming voor leisteen. Het Steenen Huis ontleent de naam dus niet aan het feit, dat het van (mergel)steen is gebouwd, maar dat het met leisteen was bedekt.

De kern van Sint Geertruid is in 1987 door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Dit vanwege de schilderachtige, karakteristieke uitstraling en de typisch Zuid-Limburgse geschiedenis. De ligging in het heuvelland en de bewaard gebleven landelijke dorpsbebouwing zijn zeer waardevol. Als bijzonder worden bij deze aanwijzing genoemd de ligging op de rand van het plateau van Margraten, het bewaard gebleven gebogen stratenpatroon uit de vroege middeleeuwen, het straatdorpkarakter met de gebouwen direct grenzend aan de straat, de oude boerderijen en huizen, de afwisseling van huizen in rode baksteen en vakwerkhuizen met rode pannendaken en de aanwezigheid van hoogstamboomgaarden, hagen, leibomen en moestuinen.

Daarnaast ligt op een steenworp afstand van dit dorp het schilderachtige natuurreservaat 'Het Savelsbos'. Het bos is van archeologische betekenis door de aanwezigheid van een eeuwenoude vuursteenmijn. Deze vuursteenmijn is in principe op woensdagavond onder begeleiding te bezichtigen. Het Savelsbos, waarin u nog resten van zee-egels en inktvissen kunt aantreffen, heeft een kenmerkende krijtflora. Er zijn niet minder dan 75 vogelsoorten geteld. Vooral in het voorjaar schittert dit bos door haar overweldigende flora. Bij de VVV post is een speciale wandelkaart verkrijgbaar die u langs de mooiste plekjes in het Savelsbos voert.

Gemeentehuis Margraten (Op afspraak)

  • Amerikaplein 1, 6269 DA Margraten
  • Vandaag geopend tot 12:00
  • Morgen: 09:00 - 12:00

Servicepunt Eijsden (Op afspraak)

Receptie KCC Margraten