Interviews Gebiedsvisie Middenterras

Een bos vol brandnetels

Hubert Reumers uit Gronsveld wandelt regelmatig door het Savelsbos. Tijdens die wandelingen ziet hij de natuur in het bos steeds verder achteruit gaan. Als het niet goed gaat met het Savelsbos heeft dat invloed op een groot deel van het Middenterras. Vandaar dat Hubert graag met de gemeente Eijsden-Margraten meedenkt over de Gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch. Want met de juiste aanpak is het tij nog te keren.

Dit is niet de eerste keer dat Hubert Reumers meedenkt over verbeteringen in z’n leefomgeving. Hij is lid van de sectie Natuur van heemkundevereniging Grueles. In die rol denkt hij actief mee over het Buitengewoon Buitengebied. En nu dus ook over de Gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch. Als natuurliefhebber gaat zijn interesse vooral uit naar het Savelsbos, dat een groot deel van het Middenterrras bestrijkt.

Stikstofrijke grond
Met dat bijzondere hellingbos gaat het volgens Hubert niet goed: “De brandnetel rukt op. Net als het kleefkruid. Die soorten laten zien dat de bosbodem steeds meer stikstof bevat en dus verzuurt. En daar kunnen zeldzame planten – zoals orchideeënsoorten – niet tegen. Nigel Harle is dé plantendeskundige van Grueles. Hij inventariseert al jaren de flora in het Savelsbos en ziet een duidelijke achteruitgang bij tientallen plantensoorten. En dat heeft uiteindelijk effect op het hele ecosysteem in het bos. En ver daarbuiten.”

Bemesting van het plateau
De oorzaak van de verschraling van het Middenterras ligt volgens Hubert niet op het Middenterras zelf: “Op het plateau ten oosten van het bos liggen landbouwgronden die worden bemest. Als het regent, komt die mest in het grondwater dat richting bos stroomt. Daardoor verzuurt de bodem in rap tempo. Daar moet echt iets aan gedaan worden.”

Bloemrijke buffers
De Natuurwerkgroep van Grueles heeft een oplossing in gedachten die elders al met succes wordt toegepast: “We denken aan een bloemrijke akkerrand die als bufferzone dient tussen het bos en de akkers en weilanden. Met op de meest gevoelige plekken een aarden wal die het verzuurde grondwater tegenhoudt. Nu snappen we best dat een ondernemer z’n land optimaal wil gebruiken. De oplossing ligt dan ook bij de overheid. Met een compensatie van de gemeente of de provincie denk ik dat een agrariër best bereid is mee te werken aan een natuurvriendelijk beheer van die bufferzone.”

Actief meedenken
Het is een goede zaak dat de gemeente luistert naar dit soort ideeën van inwoners, vindt Hubert: “Wij zien met eigen ogen hoe het bos verandert. Wij weten wat er tien jaar geleden nog groeide en nu niet meer. Wij kennen de zwakke plekken en hebben goede ideeën voor oplossingen. Ons idee hebben we gedeeld tijdens de inspiratiesessie op 5 juni. Ook in het vervolgtraject blijven we actief meedenken over de Gebiedsvisie. Dat doen we bijvoorbeeld door relevante informatie te verstrekken over de natuur in het Savelsbos en mensen rond te leiden zodat ze met eigen ogen zien hoe de natuur verschraalt. Hopelijk gebeurt er iets mee. Zodat we nog tot in lengte van dagen kunnen genieten van ons bijzondere hellingbos. Inclusief orchideeën, eikelmuis, hazelmuis en hazelworm.”

----------------------------

Laat jongeren een zinvolle bijdrage leveren aan het Middenterras

Tijdens zijn avondwandelingen door het Savelsbos spot Taco Bisscheroux uit Eckelrade geregeld een das of een wild zwijn. Hij geniet vrijwel dagelijks van zijn mooie ‘achtertuin’. Maar dat is niet de enige reden waarom hij graag meedenkt over de Gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch. Naast inwoner en recreant is Taco namelijk bestuurder bij Alterius: een grote werkgever op het Middenterras.

Taco Bisscheroux is verantwoordelijk voor het onderwijs van de specialistische jeugdzorgafdeling Icarus in Cadier en Keer. “We hebben het oude LTS-gebouw op de Keerderberg in gebruik, vlak bij het Keerpunt. Hier krijgen jongeren die moeilijk op te leiden zijn de kans om een technische beroepsopleiding te volgen. De toekomst van dit oude gebouw – dat eigendom van de gemeente is – staat op dit moment ter discussie. Wordt het opgeknapt, afgebroken of wordt er een andere bestemming gezocht? In de nieuwe Gebiedsvisie wordt daar een knoop over doorgehakt. In die discussie wil ik graag een actieve rol spelen. Vandaar mijn deelname aan de inspiratiesessie.”

Zinvolle bijdrage aan de omgeving
“Los van het vraagstuk over het gebouw denk ik dat de jongeren van Icarus een rol kunnen vervullen in de uitvoering van allerlei plannen op dat Middenterras. Dat idee ontstond tijdens de ‘gebiedssafari’ op 5 juni. In onze wandelgroep werd gesproken over het uitzetten van bepaalde thema-wandelingen op het Middenterras. Al pratend en wandelend bedacht ik dat onze jongeren goed zouden kunnen helpen bij het bewegwijzeren en onderhouden van zo’n route.”

Houten brug
“Er werd ook een idee geopperd over de aanleg van een houten wandelbrug: daar zouden ze ook prima bij kunnen helpen. Ze volgen een technische beroepsopleiding en zijn dus handig genoeg. Met wat hulp van hun leermeesters kunnen ze zo’n opdracht aan. En zo zijn er allerlei klussen op dat Middenterras waar ze een zinvolle bijdrage aan kunnen leveren. Dat past ook mooi bij onze filosofie om de beroepsopleidingen die we aanbieden te koppelen aan concrete vraagstukken in de directe omgeving.”

Traditie
“Na de wandeling heb ik dat idee tijdens de inspiratiesessie gedeeld met de andere aanwezigen. Daar werd zeer positief op gereageerd. Het Middenterras kent een traditie van meer dan 100 jaar in het opleiden van moeilijk-opleidbare jongeren en ik merkte dat mensen dat een waardevolle toepassing van dit gebied vinden. Die mag niet zomaar verloren gaan. Zo’n sessie met belanghebbenden die vanuit verschillende oogpunten naar een gebied kijken, is heel zinvol. Iedereen krijgt wat meer begrip voor het belang van een ander.”

Top 3
“Wat ik wel een beetje jammer vond, was dat elke discussiegroep allen de drie beste ideeën mocht delen met de rest van de zaal. Het is geen competitie waarbij het Beste Idee wordt uitgevoerd. Er zijn veel meer ideeën die de moeite waard zijn en die op deze manier niet gehoord worden. Ik hoop dan ook dat alle ideeën bij de politiek en de makers van de Gebiedsvisie terechtkomen zodat zij zelf hun top 3 kunnen samenstellen. Ik ben benieuwd waar ze mee komen. Ik ga dit proces in elk geval heel actief volgen.”

----------------------------

Een nieuw verdienmodel op twee wielen

Jean Debeij uit Klein-Welsden stapt al meer dan dertig jaar regelmatig op z’n mountainbike voor een rondje op het Middenterras. Lekker op en af; dat maakt dit gebied zo aantrekkelijk voor de sportieve fietser. Volgens Jean heeft het Middenterras de potentie om uit te groeien tot een waar mountainbikewalhalla. Met wat aanpassingen hier en daar zodat andere recreanten er geen last van hebben. Zijn ideeën deelt hij graag met de makers van de Gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch.

Jean Debeij is niet zómaar een mountainbiker. Hij is de secretaris van Stichting Mountainbike Ontwikkeling Zuid-Limburg. Deze stichting wil Zuid-Limburg meer op de landelijke mountainbikekaart zetten. Met als gevolg een verdubbeling van het aantal mountainbikers die hier komen fietsen, overnachten, lunchen, dineren en een terrasje pikken.

Niet ten koste van anderen
Méér mountainbikers op het Middenterras betekent volgens Jean niet dat er ook meer mountainbikeroutes moeten komen: “We snappen best dat dat op dit moment nog niet mogelijk is. Maar de nieuwe Gebiedsvisie Middenterras is wel een goede gelegenheid om de huidige routes te verbeteren en eventuele knelpunten te voorkomen. Mountainbiken mag namelijk niet ten koste gaan van andere recreanten. En al helemaal niet van de natuur op het Middenterras. Je kunt problemen voorkomen door een mountainbikepad iets te verleggen. Of door het pad juist zo uitdagend te maken dat fietsers en wandelaars elkaar vanzelf niet meer tegenkomen.”

Vooroordelen
Tijdens de inspiratiesessie op 5 juni heeft Jean voorgesteld om zijn ideeën mee te nemen in de nieuwe Gebiedsvisie Middenterras. “Maar dat willen de andere deelnemers van die sessie natuurlijk ook. Je merkt op zo’n avond dat er heel veel belanghebbenden zijn. En dat er ook best wat vooroordelen over en weer zijn. Ook over mountainbikers, ja. Voor mij is zo’n avond een prima gelegenheid om bepaalde vooroordelen weg te nemen. Als je met elkaar praat, kom je er meestal wel uit. Dus alleen al die gesprekken met elkaar maken zo’n avond heel zinvol. Een gevaar van dit soort processen is echter dat een paar negatievelingen het verpesten voor de rest. Ik hoop dan ook dat de gemeente de positieve energie van deze eerste inspiratiesessie kan vasthouden.”

Duizenden extra bezoekers
De plannen van Jean zijn prima in te passen in de huidige inrichting van het Middenterras. Maar als de nieuwe Gebiedsvisie leidt tot ingrijpende veranderingen, dan ziet hij nog wel meer kansen: “Misschien wil de gemeente een deel van de huidige landbouwgronden rond het Middenterras wel omvormen tot recreatiegebied. Dan zou je bijvoorbeeld een prachtige route kunnen aanleggen rond het bos. En als het gebied rond de NEKAMI-groeve onieuw wordt ingericht, zou ook daar een mooie mountainbiketrail aangelegd kunnen worden. Rond de St. Pietersberg en de Brunssummerheide liggen twee populaire routes die heel veel nieuwe bezoekers trekken. Zoiets zou hier ook kunnen. Daarmee trek je per jaar duizenden bezoekers extra naar Eijsden-Margraten. Die hier per persoon gemiddeld € 50,- per dag uitgeven. Dat soort economische modellen hebben we klaarliggen en delen we graag. Ik hoop dat de gemeente ver genoeg vooruit durft te kijken.”

Foto's: Ralph Sluysmans
Interviews: Suzanne Knoben