Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

Kwaliteitsborgers

Nu controleert de gemeente of bouwwerken voldoen aan de bouwtechnische voorschriften. Na invoering van de nieuwe wet verschuift deze taak, stapsgewijs, naar zogenoemde kwaliteitsborgers. Dit zijn onafhankelijke, gecertificeerde bouwkundig experts. De kwaliteitsborger kijkt mee van het plan tot de oplevering en controleert alle technische regels en kwaliteitseisen, precies op het moment dat het nodig is Opdrachtgevers of aannemers van bouwprojecten huren de kwaliteitsborger zelf in. Het inschakelen van een kwaliteitsborger brengt kosten met zich mee. U vindt een kwaliteitsborger via het register op de website van Vereniging Kwaliteitsborging Nederland. Uw aannemer of architect kan u hier ook bij helpen. 

Vergunningsaanvraag

Het kan zijn dat u voor het bouwtechnische onderdeel van uw bouwproject geen omgevingsvergunning meer aanvraagt bij de gemeente. Bijvoorbeeld wanneer u een nieuw huis of bedrijfspand wilt bouwen of een bestaand huis wilt verbouwen. Om hier zeker van te zijn, doet u een vergunningscheck in het Omgevingsloket. Hierbij wordt opgemerkt dat de werking van het Omgevingsloket nog niet volledig zal zijn ingericht. Hierdoor kan het zijn dat u om uitsluitsel te krijgen op de vraag of er een omgevingsvergunning is vereist, wij adviseren om een conceptverzoek in te dienen. 

Ook als u géén omgevingsvergunning nodig heeft, schakelt u een kwaliteitsborger in.

Oplevering

Bij de oplevering van het bouwwerk moet de aannemer aantonen dat aan de regelgeving is voldaan. Het kan zijn dat een bouwwerk niet gebouwd is volgens de regelgeving en gemaakte afspraken. Opdrachtgevers krijgen onder de Wkb betere mogelijkheden om de aannemer aan te sporen tot herstelwerkzaamheden. Ook moet de aannemer informatie aan de opdrachtgever geven over hoe risico's zijn afgedekt. Dit gaat om risico’s op schade door het niet nakomen van verplichtingen en gebreken na oplevering. 

De Wkb is in drie stappen ingevoerd. De wet noemt dit ‘gevolgklassen’.

Nieuwbouw in gevolgklasse 1

De eerste stap is genomen op 1 januari 2024. Sinds die datum geldt het nieuwe systeem voor bouwplannen onder gevolgklasse 1 en alleen bij nieuwbouw binnen deze klasse. Bijvoorbeeld voor het bouwen van:

• een (vrijstaande) woning;
• een fiets- of voetgangersbrug;
• een recreatiewoning;
• een bedrijfshal met maximaal twee verdiepingen.

Hierop zijn er uitzonderingen, zoals monumenten en bedrijfspanden voor meer dan 150 personen. Bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 schakelt u dus per 1 januari 2024 een kwaliteitsborger in.

Verbouwen in gevolgklasse 1

Vanaf 1 januari 2025 geldt de Wkb volgens planning óók voor verbouwingen van gebouwen in gevolgklasse 1. Er komt een invoeringstoets voor verbouwactiviteiten. Medio 2024 zal hierover een debat worden gevoerd. Als de invoeringstoets positief wordt beoordeeld, worden verbouwactiviteiten per 1 januari 2025 onderdeel van de Wkb. U schakelt als initiatiefnemer bij verbouwingen dus op z'n vroegst vanaf 1 januari 2025 een kwaliteitsborger in.

Gevolgklasse 2 en 3

Voor overige bouwplannen, die onder gevolgklasse 2 en 3 vallen, verandert nog niets. De gemeente blijft daarvoor de bouwtechnische toets nog zelf uitvoeren. Onder gevolgklasse 2 en 3 vallen bijvoorbeeld de bouw van appartementen, scholen, winkelcentra, stationsgebouwen en fabrieken.

Voor bouwwerken in gevolgklasse 1 controleert de gemeente sinds de invoering van de Omgevingswet niet meer standaard de bouwtechnische kwaliteit. De initiatiefnemer is hiervoor zelf verantwoordelijk en moet aantonen dat het bouwwerk aan de wettelijke eisen voldoet. Daarbij moet rekening worden gehouden met bijzondere lokale omstandigheden (BLO’s). Dit zijn lokale situaties of risico’s die van invloed kunnen zijn op de bouw en waar de bouwer mogelijk niet vanzelfsprekend van op de hoogte is. De gemeente Eijsden-Margraten heeft deze BLO’s in kaart gebracht. Zo weten initiatiefnemers en bouwers met welke lokale omstandigheden zij rekening moeten houden.

De BLO in de gemeente Eijsden-Margraten zijn:

• De ondergrondse mergelgangen;
• Extreme hoogteverschillen in het landschap.

De ondergrondse mergelgangen

In delen van de gemeente Eijsden-Margraten liggen oude ondergrondse gangen en groeves in de mergel. Bij bouwwerkzaamheden kan dit gevolgen hebben voor de fundering en de draagkracht van de bodem. Dit speelt vooral in de omgeving van Bemelen en Cadier en Keer en bij Rijckholt. Wilt u bouwen in een gebied waar mogelijk ondergrondse gangen of groeves aanwezig zijn? Kijk op de Kaart om te zien of dit voor u van toepassing is.

Extreme hoogteverschillen in het landschap

Gemeente Eijsden-Margraten kenmerkt zich door het de hoogte verschillen in het landschap. In het westen het Maasdal dat in oostelijke richting via de terrassen naar het plateau van Margraten vloeit. Vanuit dit plateau zijn historische droogdalen richting het Maasdal ontstaan, bijvoorbeeld de Sibbersloot, Herkenradergrub, Termaardergrub etc. In de lagergelegen delen zijn de dorpen ontstaan. Hierbij kunnen steile hellingen aanwezig zijn. Het bouwen in deze hellingen vereist een bijzondere aandacht:

• Risicovolle locaties: Bouwen op een helling brengt specifieke risico's met zich mee, zoals bodemerosie, risico op afschuiving (bij verzadigde grond) en complexe funderingsvraagstukken.
• Voldoen aan Bbl: Vanwege deze risico's kunnen lokale omstandigheden de constructie en veiligheid beïnvloeden. Enerzijds moet worden voldaan aan de eisen van het Bbl wat betreft de toegankelijkheid terwijl anderzijds moet worden voorkomen dat het water het gebouw instroomt.
• Het morfologische hoogteverschil heeft ook invloed op het aanleggen van inritten naar de woningen, voor zowel garages op maaiveld als onder maaiveld. De helling in het natuurlijke terrein in combinatie met de waterafvoer en het toegankelijk maken van de garages met een auto, levert vaak praktische problemen op waardoor of garages/inritten moeilijk te gebruiken zijn, dan wel afstromend regenwater via de inrit naar de garage loopt.
• Specifieke maatregelen: Voor het bouwen in hellingen zijn vaak extra technische maatregelen nodig, zoals een diepere fundering aan de bergzijde, speciale voorzieningen voor grondwater, of keerwanden.

In Bijlage 6 van het VTH-beleid 2025-2028 staan alle BLO's toegelicht.